فرصت های شغلی و چشم اندازهای حرفه ای داروسازان

شاید کمتر شنیده باشید ولی رشته داروسازی نیز مانند پزشکی دارای انواع مختلفی از دوره های تخصصی است. پس از اخذ مدرک دکتری داروسازی (Pharm.D)، داروساز جوان بر حسب گرایش مورد علاقه اش می تواند شانس خود در آزمون های ورودی مربوط به آن تخصص امتحان کند. حتما می توانید حدس بزنید که با توجه به حجم عظیم محفوظات علمی و محاسباتی، پذیرفته شدن در آزمون های تخصصی داروسازی کار آسانی نیست. در حال حاضر رشته های تخصصی دوره داروسازی که در کشور ارائه می شوند شامل موارد زیر هستند:

• دوره تخصصی فارماکولوژی یا داروشناسی تخصصی: این دوره داروسازان را به طور کاملا تخصصی با عملکرد دارو در بدن و اثرات متقابل بدن بر دارو آشنا می کند. کشف و رمزگشایی از مکانیسم های احتمالی اثربخشی داروها، سموم، مواد موثره گیاهی و بسیاری ترکیبات از طریق انجام مطالعات حیوانی در این حوزه از داروسازی صورت می گیرد. مطالعات حیوانی پیش درآمد ورود دارو به بالین است و در فارماکولوژی از اهمیت ویژه ای برخوردارست. این رشته تخصصی مربوط به حوزه علوم پایه می باشد.
• دوره تخصصی فارماسیوتیکس یا داروسازی صنعتی: در این حوزه تخصصی داروسازان به طور اختصاصی با فرآیندهای ساخت و فرموله کردن داروها در قالب اشکال دارویی مختلف آشنا می شوند. حوزه فعالیت آنها می تواند در صنایع دارویی، مراکز آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی و دانش بنیان باشد.
• دوره تخصصی فارماکوگنوزی یا گیاهان دارویی: در این دوره تخصصی اهمیت و نقش گیاهان دارویی مطرح است و اثر بخشی گیاهان دارویی از نظر علمی مورد ارزیابی قرار می گیرد. داروسازان در اینجا با استفاده از تکنیک های جداسازی مواد موثره، اثرات درمانی آنها را مورد بررسی قرار می دهند.
• دوره تخصصی توکسیکولوژی یا سم شناسی: این دوره تخصصی ارتباط بسیار نزدیکی با رشته فارماکولوژی دارد اما در اینجا تمرکز اصلی بر اثرات سمی داروها و سموم قرار گرفته است. آشنایی با سم شناسی در دایره جنایی و پزشکی قانونی از جمله مواردی است که توکسیکولوژیست ها در آن مهارت پیدا می کنند.
• دوره تخصصی بیوتکنولوژی دارویی: در این تخصص داروساز جوان با روش های نوین تولید فراورده های دارویی بیولوژیک، ژنتیک و بیولوژی سلولی- مولکولی سروکار دارد. استفاده از روش هایی برای افزایش بهره وری در تولید دارو، استفاده از باکتری ها، بکارگیری حامل های ژنتیکی، روش های نوترکیبی ماده وراثتی و مسائلی از این دست در این رشته تخصصی آموزش داده می شود. متخصصان بیوتکنولوژیست می توانند دانش تخصصی خود را در صنایع دارویی تولید فراورده های بیولوژیک به بهترین شکل به کار گیرند.
• دوره تخصصی نانوتکنولوژی دارویی: نانوتکنولوژی به دانش ساخت مولکول ها در ابعاد نانو بر می گردد. استفاده از این شیوه در داروسازی به علت تغییر در خصوصیات مواد دارویی مانند افزایش میزان جذب، کاهش دوز مصرفی و کاهش عوارض جانبی در سطح نانو ذرات می باشد. اصلاح فرمولاسیون های موجود، استفاده از نانوذرات دارویی در دارورسانی به بافت ها، کشف خصویات نانوذرات دارویی و مقایسه آن با انواع کلاسیک موثر از جذابیت های این رشته نخصصی به شمار می رود
• دوره تخصصی داروسازی بالینی: داروسازی بالینی از رشته های تخصصی داروسازی است که حوزه فعالیت آن در بیمارستان ها و مراکز درمانی می باشد. علی رغم سایر دوره های عمومی و تخصصی که داروساز ارتباط مستقیمی با بیمارستان و بالین بیمار ندارد، در اینجا داروساز جوان می آموزد که چگونه اطلاعات پایه را با دانش بالینی بیامیزد و در روند درمان بیمار موثر باشد. زمان بندی و فواصل استفاده از داروها، تعیین دوز مناسب با توجه به ویژگیهای بیمار (از نظر وضعیت کبدی، کلیوی، قلبی-عروقی)، تعیین غلظت های خونی داروها و بسیاری موارد کلینیکی دیگر به این قسمت از داروسازی ارتباط دارد.
• دوره تخصصی داروسازی سنتی: داروسازان سنتی با اقتدا به سنت دیرین استفاده از داروها که عمدتا گیاهان دارویی است حوزه دیگری از داروسازی را رهبری می کنند. تعیین طبایع چهارگانه و درمان بر اساس آن خمیرمایه اصلی داروسازی سنتی است. تفاوت طب سنتی که پزشکان در آن وارد می شوند با داروسازی سنتی عمدتا تفاوت در تشخیص و درمان بیماری هاست به این صورت که داروسازان سنتی با آگاهی از اثربخشی داروهای گیاهی و گیاهان دارویی، به صورت منفرد تلفیقی از آنها برای درمان استفاده می کنند.
• دوره تخصصی شیمی دارویی: در این دوره داروساز را عمدتا در آزمایشگاه و در حال ساخت مولکول های دارویی جدید می بینید. به دنبال ساخت ترکیبات جدید معمولا مطالعات فارماکولوژیک برای تعیین اثر بخشی یا عدم تاثیر مولکول جدید انجام می شود. متخصصان شیمی دارویی مهارت ویژه ای در کار با نرم افزار های طراحی و ساختار سه بعدی مولکول ها پیدا می کنند و ارتباط ساختار شیمیایی با اثربخشی فارماکولوژیک در این رشته مورد بررسی قرار می گیرد.
• دوره تخصصی زیست مواد دارویی: این تخصص در زمینه نظارت و کنترل کفییت دقیق مواد اولیه و فراورده های دارویی می باشد و به فعالیت در زمینه تولید سامانه های دارورسانی، غذایی و تجهیزات پزشکی زیست سازگاز که از اولویت های جهانی رو به رشد است، می پردازد.
• دوره تخصصی اقتصاد و مدیریت دارو: آموزش متخصصین دراین حوزه با هدف ارتقاء سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های کلان مرتبط با اقتصاد و مدیریت دارو می باشد. استفاده از دانش اقتصاد دارو در تامین نیازهای نظام سلامت یک جامعه، مدیریت بنگاه های اقتصادی دارو و واحدهای خدماتی مرتبط با دارو از فعالیت های متخصصین در این حوزه به شمار می رود.
• دوره تخصصی رادیوفارماسی یا داروسازی هسته ای: آشنایی با رادیوداروها، روش های مختلف شناسایی آنها و استفاده از این ترکیبات به منظور پیشگیری، تشخیص یا درمان از مفاهیم اصلی این رشته تخصصی به شمار می رود.
• دوره تخصصی کنترل دارو و فرآورده های آرایشی و بهداشتی: همان طور که از اسم آن برمیاید در این رشته داروسازان وظیفه کنترل دقیق مواد اولیه، فراورده های دارویی و آرایش-بهداشتی را به خوبی می آموزند. کنترل کیفیت در دو سطح کنترل آلودگی ­­­­­های میکروبی و کنترل کیفی فراورده از نظر مطابقت با استاندارد های موجود مورد بررسی قرار می گیرد.

برای آگاهی از جزئیات موارد مربوط به هر آزمون می توانید به آدرس زیر مراجعه نمایید.

http://www.sanjeshp.ir/PDF.aspx?newsid=30500&type=application/pdf

تا اینجا تا حدودی با رشته داروسازی، جایگاه واقعی و تخصص های تکمیلی آن آشنا شدیم. ماهیت چند بعدی و اهمیت ویژه  رشته داروسازی امکان نفوذ آن را از طریق تخصص های مختلف به بخش های خدماتی، اجتماعی، بیمارستانی، صنعتی، آموزشی، پژوهشی و اقتصاد کلان جامعه فراهم نموده است. نکته قابل توجه اینجاست که با وجود اهیمت بالقوه داروسازان، چرا در حال حاضر در جامعه ما از تمام پتانسیل های مرتبط با حرفه داروسازی استفاده نمی شود؟ به عبارتی چرا جایگاه داروسازان با آنچه واقعا باید باشد همخوانی زیادی ندارد؟