به نام خداوند بخشاینده مهربان

بی شک اهمیت صنایع دارویی پویا، فعال و البته مستقل در هر کشور بر کسی پوشیده نیست. صنایع دارویی پیشرو در جهان از چنان قدرت استراتژیکی برخوردارند که با تولید اقلام دارویی خاص می توانند مرزهای دانش و به دنبال آن سلامت جامعه را به طور فزاینده ای جابه¬جا کنند. اگر بگوییم تلاش های همه اعضای تیم پزشکی اعم از پزشک، دندان-پزشک، داروساز، پرستار¬، ماما و بسیاری افراد دیگر زمانی تکمیل می شود که "دارو"ی مورد نیاز بتواند بدست بیمار برسد تا پاسخ درمانی مطلوب حاصل شود، اغراق نکرده ایم. و صد البته که تولید دارو حاصل گردش پرتوان چرخ های صنایع عظیم دارویی با همت داروسازان توانا و سایر متخصصین این امر می باشد.

کشورهای مولد علم که همه زیرساختهای تولید و ساخت داروهای جدید را فراهم کرده اند و همگام و موازی با کشف داروهای جدید نسخه تولید صنعتی آنها را می پیچند، مسلما در زمینه صنایع دارویی نیز حرف اول را می زنند اما این بدان معنا نیست که ما باید بنشینیم و دست رو دست گذاشته و تنها مصرف کننده اقلام گران قیمت داروهای خارجی باشیم. همانطور که داروسازان عرصه تولید ملی کشورمان با تلاش خستگی ناپذیر برای عدم وابستگی کامل به تولیدات دارویی خارجی در طی این سالها تلاش کرده اند و امروز ما در جایی ایستاده ایم که می توانیم بگوییم به لطف الهی بیش از نود وچند درصد از نیازهای دارویی کشور در داخل تولید می شود. اشتباه نکنید! نمی خواهیم بگوییم که همه چیز در این عرصه عالی و کامل و تمام عیار پیش می رود. بی شک مشکلات و چالش های زیادی پیش روی صنعتگران دارویی داخلی و محصولات تولید شده ایرانی وجود دارد که در ادامه بحث به آن می پردازیم.

اما اگر بخواهیم منصف باشیم نمی توانیم از صنایع دارویی ملی داد سخن دهیم و اسمی از "پدر صنعت دارویی ایران" نبرده باشیم. نخستین تلاش در عرصه تولید داروهای ملی حاصل زحمات مستمر و دلسوزانه زنده یاد مرحوم"دکتر غلامعلی عبیدی" بوده است. بر اساس مستندات موجود وی در سال 1325 نخستین کارخانه داروسازی کشور را در سه راه امین حضور تهران با بکارگیری 25 نفر راه اندازی کرد. سختی ها و ناملایمات کار باعث نشد که دکتر عبیدی از تلاش پیوسته و هدف ارزشمند خود دور شود و در سال 1352 توجه ویژه مرحوم دکتر عبیدی به تاثیر بی ¬بدیل پژوهش در تولید داروهای با کیفیت، منتهی به احداث لابراتوار داروسازی دکتر عبیدی در کیلومتر 8 جاده مخصوص کرج گردید. اخذ پروانه تولید داروهای ملی توسط لابراتوار دکتر عبیدی حاصل تجربه گرانبها، تعهد به کار و رونق صنایع داروسازی بود که با اجرای طرح ژنریک دارو پس از انقلاب رونق و سرعت بیشتری به خود گرفت. مطالعه فعالیت های ارزشمند این انسان فرهیخته نشان می دهد که وی نه تنها در حوزه داروسازی صنعتی افتخار آفرین بوده بلکه در میدان اندیشه و فرهنگ نیز قلم توانایی داشته است. شرح زندگی، اندیشه، فعالیت ها و تلاش های خستگی ناپذیر اساتید گرانقدری چون زنده یاد مرحوم"دکتر غلامعلی عبیدی" می تواند مسیر درست اندیشیدن حرفه ای و اصیل را به دانشجویان و داروسازان جوان بیاموزد. روحش شاد، یادش گرامی و تلاشش پرثمر باد. مسیری که مرحوم"دکتر عبیدی" بسترسازی کرد، راه را برای حضور سایر علاقه مندان به تولیدات صنعتی باز نمود. هم اکنون بالغ بر 150 شرکت داروسازی در ایران مشغول به فعالیت در زمینه تولید و توزیع دارو می باشند.

همانطور که پیشتر اشاره شد، پس از پیروزی انقلاب با جلوگیری از فعالیت شرکت های دارویی چند ملیتی و تعهد به اجرای طرح ژنریک دارویی، عرصه خودکفایی ملی بیشتر فراهم شد. اما سوال اینجاست که چرا تمایل به داروسازی صنعتی در طول دوران دانشجویی در دانشجویان هویدا نمی شود و گرایش به اشتغال در صنعت از اولویت های فارغ التحصیلان نیست؟ این تفاوت مسلما از حیث تعداد شرکت های دارویی در ایران نیست چراکه حضور بالغ بر 150 شرکت کوچک و بزرگ عدد ناچیزی نیست. آیا این تفاوت حقوق و مزایای داروسازان صنعتی با داروخانه داران است که منجر به این تفاوت فاحش در گرایش به بخش صنعتی و داروخانه شده است؟

آیا ریشه این مسئله را باید در دوره آموزشی دانشجو جستجو کرد؟ دانشجویان چه میزان از دوره تحصیلات خود را در بخش های صنعتی طی کرده اند؟ آیا بخش های صنعتی خود تمایلی به حضور پر تعداد و گسترده داروسازان جوان پرتوان دارند؟ اگر تمایل دارند چه جذابیتی برای حضور آنها در صنایع دارویی تدارک دیده اند؟ آیا با توجه به فرمولاسیون های مشخص و از پیش تعیین شده در خطوط تولید، بخش های تحقیق و توسعه (R & D) نیازی به حضور گسترده داروسازان دارند؟ آیا در این میان دانشگاه ها نقش پررنگ تری دارند یا بخش های صنعتی؟ چرا نمایندگان صنایع دارویی در بخش های آموزشی فعال و پویا عمل نمی کنند و چرا با گذشت 70 سال سابقه راه اندازی صنایع تولیدی داخلی هنوز زیرساخت های لازم برای ارتباط موثر صنایع دارویی و دانشگاه فراهم نیست؟ هدف از طرح این سوالات دست گذاشتن و هدف قرار دادن مشکلات بخش های صنعتی نیست بلکه هدف ریشه یابی و رمز گشایی مواردی است که سالهاست گریبان بخش های صنعتی داروسازی را گرفته است.