استفاده از گیاهان دارویی برای پیشگیری و درمان بیماری ها از دیر باز مورد توجه بشر بوده است به طوریکه قدمت استفاده از آن را معادل قدمت حیات نوع بشر در نظر گرفته اند. نخستین شواهد مستند به دست آمده در رابطه با استفاده درمانی از گیاهان دارویی، به 3000 سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد.

به تدریج با توسعه علوم مختلف مانند شیمی آلی آزمایشگاهی، استفاده از داروهای سنتتیک به میزان زیادی جایگزین گیاهان دارویی و بومی گردید. علی رغم ملاحظات علمی بسیار دقیق و انجام تست های حیوانی و آزمایشگاهی بسیار، محدودیت ها و عوارض گسترده داروهای شیمیایی اثر بخشی بهینه آنها را با مشکلاتی مواجه کرده به طوریکه از اواخر قرن20 مجدداً توجه ویژه ای به تحقیقات مرتبط با گیاهان دارویی در مجامع معتبر علمی دنیا صورت گرفته است.

در حال حاضر بخش عمده ای از قوی ترین داروهای موجود در فارماکوپه های دارویی دنیا ازگیاهان دارویی استخراج شده اند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

داروهای ضد درد مخدر: مرفین، کدئین، کوکائین، نیکوتین..

داروهای موثر بر سیستم کلی نرژیک: فیرو ستیگین ، پیلوکارپین، نیکوتین، آتروپین، هیوسین، هیوسیامین...

داروهای موثر بر سیستم آدرنرژیک: رزرپین، افدرین...

داروهای اصلی نارسایی سیستولیک قلب: دیگوگسین، دیجیتوکسین، اوبائین..

داروهای ضد سرطان : تاکسول، وین کریستین، وین بلاستین، پدوفیلوتوکسین...

داروهای کمک بی هوشی: توبوکورارین

اثربخشی گیاهان دارویی در درمان بیماری ها، علاوه بر طب در فرهنگ و ادبیات ما نیز عمیقا وارد شده است. از زبان سعدی شیرین سخن می خوانیم که:

برگ درختان سبز درنظر هوشیار       هر ورقش دفتریست معرفت کردگار

یا در شاه بیتی از آثار نظامی در باب اثرات درمانی گیاهان آمده است:

نروید بر زمین هرگز گیاهی       که ننوشته ست بر برگش دوایی

بی شک گیاهان دارویی رسالتی آشکار در درمان بیماریهای نوع بشر دارند و البته وظیفه انسان بازشناسی اثرات و استفاده بهینه از آنها می باشد. پیشینه تاریخ طب سنتی و داروسازی سنتی ایران در زمینه استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماری ها حکایت از اثربخشی آشکار آنها دارد. دانشمندان بنامی مانند حکیم ابوعلی سینا و محمد ابن زکریای رازی در این زمینه سرامد عصر خویش و سایر اعصار پس از خود بوده و در زمینه استفاده از گیاهان در درمان بیماری ها بسیار سخن گفته اند. از گیاهان دارویی علاوه بر طب و داروسازی، در تولید فراورده های آرایشی-بهداشتی، آفت کش های گیاهی، صنایع غذایی و تغذیه دام و طیور و بسیاری موارد دیگر نیز استفاده می شود. مقاومت های بسیاری در مورد استفاده از گیاهان دارویی و مواد موثره گیاهی به عنوان "درمان" وجود دارد، اما باید باور کرد که گیاهان دارویی، "داروهایی حقیقی با عوارض جانبی واقعی" هستند. آنچه موجب نگرانیست اینکه تکیه بر این عقیده نادرست که گیاهان دارویی و ترکیبات طبیعی کاملا بی خطر و ایمن هستند متاسفانه مشکلات زیادی را برای مصرف کنندگان به دنبال داشته است. حساسیت های پوستی، اختلالات قلبی-عروقی، آسیب های جدی کبدی و کلیوی و بسیاری عوارض دیگر ناشی از مصرف نادرست گیاهان دارویی، موئد این مطلب است. عدم رعایت در دوز مصرفی، تداخل داروی گیاهی با داروی شیمیایی، عدم رعایت موارد منع مصرف یا بی توجهی به موارد احتیاط در مصرف، مصرف آنها در طول دوره بارداری و/یا شیردهی، اطفال و سالمندان همه از مواردی هستند که می توانند گیاهان دارویی درمان کننده را به ترکیباتی خطرناک و حادثه آفرین تبدیل کنند. گیاهان دارویی حاوی ترکیبات به غایت قدرتمندی هستند که شناسایی و کاربرد دقیق آنها به عنوان "دارو" مستلزم کار دقیق آزمایشگاهی و شناسایی مکانیسم اثر و احیاناً عوارض وابسته به دوز آنها می باشد. به عبارتی تمام ملاحظات مربوط به پذیرش یک ترکیب به عنوان "دارو" باید در مورد این ترکیبات نیز اعمال گردد.

رویکرد مجدد به گیاهان دارویی را می توان رویکرد به طب اصیل ایرانی و بازگشت به خود قلمداد کرد. علاوه برطب سنتی، داروسازان نیز قوی و پرتوان پای به عرصه داروسازی سنتی نهاده اند. داروسازی سنتی که از تخصص های دوره داروسازی محسوب می شود، آموزه های پایه دوره عمومی شامل دانش شیمی دارویی، داروسازی صنعتی، داروشناسی و گیاه شناسی را اکنون با دنیای اعجازآمیز گیاهان دارویی، مواد موثره گیاهان و استفاده از آنها بر اساس طبایع چهارگانه با هم می آمیزد و محقق جوان را به عرصه طب سنتی و کتب دانشمندان بنام این حوزه سوق می دهد. نکته ای که در اینجا قابل ذکرست اینکه باقی ماندن در فضای طب سنتی برای پزشکان یا داروسازی سنتی برای داروسازان، می تواند به نوعی واپسگرایی منفعلانه تلقی شود. پزشک یا داروسازی که به حوزه سنتی و استفاده از گیاهان دارویی پا می گذارد باید علاوه بر تسلط به بخش سنتی و کتب پیشین، بتواند با دانش روز در این زمینه تولید علم نماید. به عنوان مثال شناخت مکانیسم های مولکولی و انواع گیرنده های درگیر در اثرات مواد موثره گیاهی که قبلا دانشمندان شهیر ایرانی به اثربخشی آنها اذعان داشته اند. هدف پیشرفت علم است. دانشی که سینه به سینه به دست ما رسیده است را باید پاس داریم و با الهام گرفتن از آنها بتوانیم خود نیز چیزی بر آن بیفزاییم.